Con niềng răng vẫn chơi thể thao, học nhạc cụ: cần lưu ý gì

Nhiều bạn nhỏ lo rằng niềng răng sẽ khiến mình phải tạm dừng đá bóng, học võ hay tập kèn. Tin vui là phần lớn trẻ vẫn tiếp tục các hoạt động yêu thích trong suốt thời gian niềng. Chỉ cần một chút chuẩn bị để bảo vệ răng, môi và khí cụ, và một thời gian ngắn để làm quen. Bài này dành cho cha mẹ có con vừa niềng răng vừa năng động.

Tóm lại: • Phần lớn trẻ vẫn chơi thể thao và học nhạc cụ trong suốt thời gian niềng, chỉ cần chuẩn bị một chút. • Với môn có va chạm hoặc dễ té ngã, nên đeo máng bảo vệ miệng phù hợp với người đang niềng; hỏi bác sĩ trước khi dùng loại mua sẵn. • Nhạc cụ hơi cần vài tuần làm quen; sáp nha khoa và các buổi tập ngắn giúp môi đỡ rát. • Sau va chạm vào miệng, nên cho bác sĩ kiểm tra kể cả khi răng trông vẫn ổn.

Thể thao và niềng răng: rủi ro nằm ở đâu?

Khi con đeo mắc cài, một cú va chạm vào miệng không chỉ ảnh hưởng đến răng mà còn có thể:

• Làm môi, má bị ép vào mắc cài, gây rách, chảy máu.
• Làm bong mắc cài, cong dây cung.
• Làm răng đang dịch chuyển bị lung lay hoặc gãy.

Với khay trong suốt, khay có thể che phủ mặt răng, nhưng khay không được thiết kế để làm dụng cụ bảo vệ khi va chạm.

Môn nào cần cẩn thận hơn?

• Có va chạm hoặc bóng bay nhanh: bóng đá, bóng rổ, bóng chuyền, cầu lông ở tầm gần, võ thuật, bóng chày, khúc côn cầu.
• Có nguy cơ té ngã: xe đạp, trượt patin, ván trượt, leo núi trong nhà.
• Ít rủi ro hơn: bơi lội, chạy bộ, yoga. Trẻ vẫn có thể bị trượt ngã, nhưng va chạm vào miệng ít gặp hơn.

Chọn bảo vệ miệng khi đang niềng

Với các môn có va chạm, nên cho con đeo máng bảo vệ miệng. Khi đang niềng, có vài điều khác so với bình thường:

• Máng cần có khoảng trống cho mắc cài và không ôm khít quá vào răng, vì răng đang dịch chuyển. Có loại máng làm riêng cho người đang niềng.
• Loại máng mua sẵn cần làm nóng rồi cắn để tạo dấu có thể ôm chặt vào mắc cài, gây khó tháo và cản trở răng dịch chuyển. Hỏi bác sĩ trước khi dùng.
• Mang máng đến buổi tái khám để bác sĩ kiểm tra còn vừa không.
• Rửa máng sau mỗi lần dùng, để khô trong hộp có lỗ thoáng.

Với một số môn võ hoặc môn có nguy cơ va chạm mạnh, mũ có tấm che mặt cũng giúp bảo vệ thêm. Khi đang dùng khay trong suốt, hỏi bác sĩ nên tháo khay và đeo máng bảo vệ, hay có cách khác phù hợp với môn con chơi.

Học nhạc cụ khi đang niềng

Nhạc cụ hơi: sáo, kèn, kèn harmonica

Đây là nhóm cần thời gian làm quen nhiều nhất, vì môi phải tì vào răng khi thổi.

• Vài tuần đầu, môi có thể rát, con thổi chưa được như trước. Phần lớn trẻ thích nghi dần.
• Sáp nha khoa đặt lên mắc cài vùng răng cửa có thể giúp môi đỡ cọ xát khi tập.
• Tập ngắn và nghỉ giữa các buổi trong thời gian đầu.
• Nếu con có buổi biểu diễn hay kỳ thi quan trọng, báo bác sĩ trước để cân nhắc lịch gắn khí cụ hoặc thay dây. Asahii mở cửa cả bảy ngày trong tuần, 08:30–19:00, nên lịch tái khám có thể xếp tránh giờ tập và giờ thi.

Nhạc cụ khác

Đàn piano, guitar, trống, violin ít ảnh hưởng. Riêng với violin, cằm tì vào đàn có thể làm hàm hơi khó chịu khi răng đang ê; cho con nghỉ ngắn khi cần.

Ca hát

Trong vài ngày đầu, một số âm có thể nghe hơi khác, đặc biệt khi dùng khay trong suốt hoặc hàm tháo lắp. Lưỡi thường quen nhanh sau một thời gian ngắn.

Uống nước khi tập luyện

• Ưu tiên nước lọc. Nước tăng lực, nước ngọt, đồ uống thể thao có nhiều đường và axit, đọng quanh mắc cài dễ gây đốm trắng, sâu răng.
• Nếu con dùng khay trong suốt, tháo khay khi uống thứ gì khác ngoài nước lọc, súc miệng trước khi đeo lại.
• Mang bàn chải nhỏ trong túi đồ thể thao để chải nhanh sau khi ăn nhẹ. Hướng dẫn vệ sinh quanh mắc cài có ngay trong Zalo Mini App của phòng khám để con tự xem lại.

Xem thêm bài Ăn uống và vệ sinh răng khi đang niềng.

Lời khuyên của BS. Chu Thùy Trinh: Con vẫn chơi thể thao và học nhạc bình thường. Với môn có va chạm, hãy dùng máng bảo vệ phù hợp; khí cụ tháo lắp thì cất vào hộp, đừng gói trong khăn giấy.

Khi con bị va chạm vào miệng

1. Kiểm tra vết thương ở môi, má, lưỡi. Ấn gạc sạch nếu chảy máu.
2. Chườm lạnh bên ngoài để giảm sưng.
3. Kiểm tra răng có lung lay, gãy, mắc cài có bong, dây có cong không.
4. Liên hệ phòng khám để được kiểm tra, kể cả khi răng trông vẫn ổn. Nếu con đang niềng tại Nha khoa Asahii, phim và ảnh chụp trước đó đã có trong hồ sơ, nên bác sĩ có thể so sánh để thấy va chạm ảnh hưởng đến răng nào.

Nếu răng vĩnh viễn rơi ra, cầm ở thân răng, không chạm vào chân răng, rửa nhẹ, ngâm trong sữa tươi và đến nha khoa ngay. Nếu con bị va đập đầu, chóng mặt, nôn ói hoặc chảy máu không cầm, đưa con đến bệnh viện trước. Xem thêm bài Con đang niềng răng gặp sự cố.

Khi nào nên đưa con đi khám ngay

• Răng lung lay, gãy, đổi màu sau va chạm.
• Khí cụ cong, gãy, đâm vào má hoặc lưỡi.
• Vết thương ở môi, má lớn hoặc không cầm máu.

Mức độ bảo vệ phù hợp tuỳ môn con chơi và loại khí cụ đang đeo, nên hãy hỏi bác sĩ ở lần tái khám tới. Xem thêm về dịch vụ chỉnh nha tại Nha khoa Asahii hoặc đặt lịch kiểm tra qua hotline 0928 888 121, Zalo hay Mini App.